آخرین خبرها

داستان آرم دانشگاه تهران چیست؟/ یادگاری از دل تیسفون

سایت بدون –تا به آرم و لوگوی دانشگاه تهران توجه کرده اید؟ آیا می دانید این آرم زیبا داستان زیبایی پشت سر خود دارد؟آیا می دانید این آرم توسط یکی از شاگردان کمال الملک و یکی از بنیان گذاران دانشگده هنرهای زیبا طراحی شده است؟آرم دانشگاه تهران تقلیدی از یک گچبری دوره ساسانی در تیسفون است که یک نمونه‌اش در موزه ایران باستان وجود دارد.
این آرم توسط استاد محسن مقدم از بنیان‌گذاران دانشکده ی هنرهای زیبای دانشگاه تهران و استاد ممتاز این دانشگاه طراحی شده است.
او نشان دانشگاه تهران را با الهام از تاریخ و فرهنگ کهن ایران طراحی کرده‌است که علی‌رغم همهٔ تحولات دهه‌های پس از آن، هنوز هم بر سردر دانشگاه باقی است. مقدم اولین ایرانی است که به دریافت نشان لژیون دو نور با درجهٔ «اوفیسیه» از طرف شارل دو گل رئیس‌جمهور فرانسه مفتخر شده‌است.وسط دو بال به خط پهلوی یه کلمه نوشته شده که گفته می شود به معنای «فزونی» باشد. محسن مقدم سعی کرده کلمه دانشگاه تهران رو هم با همین فونت بنویسد.

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/fa/thumb/f/fd/University_of_Tehran_logo.svg/433px-University_of_Tehran_logo.svg.png

 

 

منبع الهام

نشان دانشگاه تهرن

نشان دانشگاه تهران را از طرح یکی از سفالینه‌های نقش برجسته‌ی تیسفون اقتباس کرده‌اند که می‌گویند اصل کاشی با نزدیک به ١٥٠٠ سال قدمت، در موزه متروپولیتن نیویورک نگهداری می‌شود، لوحی که ظاهرا نمونه‌ای دیگر از آن به موزه “پرگامون” برلین سپرده شده است.

در بخش ایران باستان موزه “پرگامون” در پایتخت آلمان که یکی از غنی‌ترین و ارزشمندترین موزه‌های جهان به شمار می‌آید، الواح و آثاری از ایران به نمایش گذاشته شده که شاید لوح سفالین ساسانی کوچکترین آن‌ها باشد. این موزه که سالانه بیش از یک میلیون نفر بازدیدکننده دارد، رده پنجم موزه‌های باارزش اروپا را به خود اختصاص داده است.

لوح نقش برجسته ساسانی که در این موزه به نمایش گذاشته شده، در دوره خود نشانی خانوادگی محسوب می‌شد که تصویر آن در مُهرهای ساسانی نیز به چشم می‌خورد. این اثر مربع‌شکل که ابعاد آن 39.5 سانتی‌متر است، از تیسفون – شهری که در دوره اشکانیان و ساسانیان، پایتخت و مرکز مهم سیاسی و اقتصادی ایران باستان بوده و اکنون در حوزه عراق قرار گرفته – به دست آمده و در اواخر سده ششم میلادی یا اوایل سده هفتم میلادی ساخته شده است.

پلاکی که از تیسفون بدست آمده و دکتر محسن مقدم، استاد فقید دانشکده هنرهای زیبا، آن را برای نشان دانشگاه تهران پیشنهاد و مرتضی ممیز طراحی کرد، واژه‌ای به خط پهلوی در میان دو بال قرار گرفته که به صورت «افزوت» (امرود) به معنای فراوانی و افزونی و نیز به صورت «ایلان» (ایران) و نیز به صورت «او» برای کلمه اورمزد به معنای اهورا مزدا و یا صرفا اسم هرمزه و هرمز خوانده شده است.در نشان طراحی شده برای دانشگاه تهران نیز نام این دانشگاه به جای آن واژه‌ی پهلوی، با نگارشی شبیه این خط، بین دو بالِ نقش برجسته نشسته است.

پلاک کشف شده از تیسفون، نمونه‌ای از لوحی است که با تزیینات مشابه در کاخ ساسانی دامغان یافته شده است. در الواح و مُهرهای ساسانی، بال‌هایی که می‌تواند متعلق به عقاب باشد بخشی از تزیین نشان‌ها و مُهرهای آن دوره به حساب می‌آید. این بال‌ها در اواخر دوره ساسانی روی تاج‌ها نیز حک می‌شد. در شاهنامه فردوسی نیز این تاج‌ها با عنوان “تاج‌های دوپر” یاد شده است.

طراح نشان و آرم کیست؟

محسن مقدم ـ فرزند محمد تقی خان احتساب الملک ـ در اواخر دوران قاجار در سال 1279 ه.ش در تهران به دنیا آمد. او در سال 1291 ه.ش در سنین کودکی برای تحصیل به اروپا فرستاده شد. در میانه جنگ جهانی اول به ایران بازگشت و در مدرسه صنایع مستظرفه در محضر استادانی چون کمال الملک ادامه تحصیل داد. او پس از چند سالی مجدداً به اروپا بازگشت. محسن مقدم مدتی در بخش باستان شناسی موزۀ لوور در پاریس در کلاس های ژرژ کنتنو، باستان شناس معروف، آموزش دید و با درجۀ عالی، تحصیل در آنجا را به پایان رساند. او علاوه بر باستان شناسی، در پاریس به آموزش نقاشی هم پرداخت. محسن مقدم در سال های پایانی حضور خود در اروپا به عنوان نماینده فرهنگی ایران در نشست ها و نمایشگاه های متعددی حضور یافت.
محسن مقدم
محسن مقدم در سال 1315 ه.ش با سُلما کویومجیان ازدواج نمود. سِلما نیز مدتی در رشته باستان شناسی و هنر تحصیل کرده بود. محسن و سُلما در همان سال به ایران بازگشتند و در سال 1316 ه.ش در مرکز باستان شناسی به عنوان بازرس فنی هیأت باستان شناسی فرانسوی شوش به سرپرستی رولان دومکنم فعالیت تخصصی خود را آغاز کردند.
تصويري از روز ازدواج محسن و سلما
آنها مدتی را نیز زیر نظر آندره گدار در موزه ایران باستان مشغول بودند. محسن مقدم مأموریت های باستان شناسی و هنری متعددی را به انجام رسانید که یکی از آنها سرپرستی هیأتی به منظور تهیه نقشه باستان شناسی گیلان در سال 1340 ه.ش بوده است که بعدها این مأموریت توسط دکتر عزت ا.. نگهبان یکی از شاگردان استاد مقدم ادامه داده شد. محسن مقدم علاوه بر فعالیت های میدانی خود، فعالیت های علمی گوناگونی را در دانشگاه تهران به عهده داشته است و به عنوان یکی از اولین استادان آکادمیک باستان شناسی ایران به شمار می آیند. ایشان یکی از بنیانگذاران اصلی دانشکده هنرهای زیبا بوده اند. افزون بر این مقدم سرپرستی و نمایندگی ایران در نمایشگاه ها و کنگره های مختلفی را نیز به عهده داشته اند و نشان های افتخار آمیز زیادی را نیز در شناسنامه کاری خود دارند.
برچسب‌ها: , , , , ,

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد

add_action('wp_head','telegram_seo_link'); function telegram_seo_link(){ if (is_single()) { global $post; $thumbnail = wp_get_attachment_image_src( get_post_thumbnail_id($post->ID), 'full' ); echo ' '; } }